Wie in Apeldoorn woont, heeft het bos vaak letterlijk achter de schutting. In Ugchelen, Beekbergen en rond de villawijken bij Berg en Bos lopen de tuinen bijna over in de Veluwe. Dat is heerlijk in de zomer, maar het heeft ook een keerzijde. Zodra de herfst begint, zoeken ratten de bewoonde wereld op, en een goed gevulde tuin is voor hen een prima tussenstop.
Een gemeente met veel gezichten
Apeldoorn is een uitgestrekte gemeente. Rond Paleis Het Loo en in De Parken staan statige huizen tussen hoge bomen en ruime tuinen. Zuidbroek en Osseveld zijn daarentegen vooral gevuld met jonge gezinswoningen, met kleinere tuinen die dicht op elkaar liggen. In wijken als De Maten en Zevenhuizen wonen veel mensen in rijtjeshuizen met een schuurtje achterin.
Die verschillen maken uit. Waar de tuin aan het bos grenst, komen ratten makkelijk van buitenaf binnen. In dichtbebouwde wijken verspreiden ze zich eerder van tuin naar tuin, via schuttingen, schuren en de ruimte onder vlonders.
Wat ratten in het najaar zoeken
In de herfst bereidt een rat zich voor op de winter. Hij zoekt een plek met genoeg te eten, in de buurt van water, en met een veilige schuilplaats. Een gemiddelde tuin heeft in oktober veel van dat alles te bieden:
- Vallend fruit en noten: appels, peren, kastanjes en hazelnoten die op het gras blijven liggen.
- Vogelvoer: zaden, pinda’s en vetbollen, en vooral alles wat ervan op de grond terechtkomt.
- Compost en groenafval: een open hoop met keukenresten is warm en voedselrijk.
- Dierenvoer: brokken voor kippen, konijnen of de hond die buiten blijven staan.
- Schuilplekken: houtstapels, bladhopen, een rommelige schuur of de holte onder een terras.
- Water: een vijver, een regenton of een emmer die vol staat.
Vooral de combinatie van voedsel en beschutting is aantrekkelijk. Een houtstapel naast de composthoop, vlak bij een voedertafel, is voor een rat een complete woonruimte met eigen keuken.
Signalen dat er ratten in de tuin zijn
De meeste ratten laten zich overdag niet zien. Ze worden actief in de schemering en ’s nachts. Hun aanwezigheid verraadt zich wel op andere manieren. Het duidelijkste teken is een hol: een gat in de aarde waar u ongeveer een tennisbal in zou kunnen leggen, meestal op een beschutte plek bij een muurtje, onder een tegelpad of tegen de fundering van de schuur.
Een rat volgt elke nacht dezelfde route. Op den duur slijt er een kaal spoortje in het gazon, of tussen de vaste planten. Andere aanwijzingen zijn grove, donkere uitwerpselen, half opgegeten appels met tandafdrukken en verse knaagschade aan houten deuren of kunststof bakken. Een rat die zich op klaarlichte dag laat zien, wijst er vaak op dat de groep al groter is dan u denkt.
Zo maakt u de tuin minder gastvrij
Begin bij het voedsel. Haal afgevallen fruit en noten een paar keer per week weg en doe ze in een afgesloten container. Hang vogelvoer in een silo met een opvangschaal, of stop er een tijdje mee zodra u sporen ziet. Kippenvoer en hondenbrokken horen na zonsondergang in huis of in een afsluitbare blikken voorraadbus.
Pak dan de compost aan. Een gesloten vat met een bodem van gaas houdt ratten veel beter buiten dan een open hoop. Gooi er alleen groente- en tuinafval in, geen brood, vlees of gekookt eten.
Ruim schuilplekken op. Leg brandhout op een rek met ruimte eronder, houd bladhopen klein en laat geen stapels materiaal tegen de schutting staan. Controleer ook de schuur: een kier onder de deur of een gat in de wand is snel gedicht met een strip of gaas.
Vergeet tot slot de woning niet. Kijk of de ventilatieroosters van de kruipruimte heel zijn en of de regenpijp goed op het riool aansluit. Een rat die eenmaal onder de vloer zit, vindt vaak ook een weg naar de keuken of de garage.
Ga niet zelf graven in een rattenhol en gebruik geen bestrijdingsmiddelen. Dat lost zelden iets op, kan de dieren juist verspreiden en is een risico voor huisdieren en wilde dieren uit het bos.
Melden of een vakman inschakelen
Lopen de ratten vooral in het plantsoen, langs een vijver in de wijk of rond afvalcontainers op straat? Dan is de gemeente Apeldoorn het aanspreekpunt, omdat het om de openbare ruimte gaat. Speelt het probleem zich af op uw eigen grond, in de schuur of zelfs in huis, dan is het verstandig om snel hulp in te schakelen. Een specialist in ongediertebestrijding Apeldoorn zoekt uit waar de dieren zich ophouden en hoe u ze voorgoed buiten de deur houdt. U kunt daar 24/7 terecht, of het nu om De Maten, Orden of Beekbergen gaat.
Onafhankelijke achtergrond over ratten, de gezondheidsrisico’s en preventie vindt u bij het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). Het is een goede plek om te beginnen als u wilt begrijpen hoe deze dieren leven.
Een Apeldoornse tuin hoeft niet minder groen te worden om ratten op afstand te houden. Het draait om opletten in het najaar: eten opruimen, compost afsluiten en geen rommelhoeken laten ontstaan. Wie dat samen met de buren doet, merkt het snelst resultaat, zeker in wijken waar de tuinen naast elkaar tot aan het bos lopen.
